Büyük üstad

Büyük üstad

24 Ağustos 2013, 09:46
Büyük üstad

Dr. Ahu PAKDEMİRLİ
Ağustos ayının üçüncü haftası ki 17-24 Ağustos’ rastlıyor bu sene, ‘İbn-i Sina Haftası’ olarak kutlanır. Ama ne yazık ki bu sene ben ne gazetelerde ne televizyonlarda ne de üniversitelerde İbn-i Sina’yı anlatan bu haftayı gündeme getiren hiçbir etkinlikle karşılaşmadım. Oysa ki sadece Tıp Dünyasına yaptığı katkılar çok büyük ve bir Türk olarak bundan gurur duymak gerek. Ben, büyük bilim adamı İbni Sina’yı anmadan bu haftayı bitirmek istemedim.

Tıp tarihinde adını altın harflerle yazdırmış bazı bilim insanları vardır. İşte M.S. 980 yılında Özbekistan’ın Afşana köyünde doğan  İbn-i Sina’da çalışmalarıyla eserleriyle aradan 1000 yıl geçse de unutulmayan bir büyük üstad!  21 Haziran 1037’de İran’da Hemedan’da ölene kadar geçen 57 yıllık kısa ömründe başta tıp olmak üzere; felsefe, matematik, fizik, ekonomi, siyaset, kimya gibi  pek çok farklı konuda araştırmalar yapmış, 200 kitap ve 18 ciltlik ve 20 ciltlik ansiklopedler  yazmış. Tıp ve felsefe ağırlıklı 450 makale yazmış. Aristo’nun felsefesini anlattığı Kitâbü’l-İnsâf’ı  ve felsefenin yanı sıra zengin konu içeriği olan Kitabü’ş-Şifa (İyileşme Kitabı) bilinen en ünlü eserlerindendir.

Efsanevi tıp kitabı olan ‘El-Kanûn Fi’t-Tıb’ yani ‘Tıbbın Kanunu’ kitabı 1650 yılına kadar Avrupa’da pek çok tıp fakültesinde temel ders kitabı olarak okutulmuş. Fizyolojiden farmakolojiye, tedaviden deontolojiye kadar geniş bir tıp bilgisi içerir bu kitap. Avrupa’da Orta Çağda modern bilimin kurucu gözüyle bakarlar İbni Sina’ya. Hatta Almanya’da ve Fransa’da bazı hastanelere ve dersliklere  de Avicenna adı verilir. Çünkü Avrupa’da İbni Sina adını bilmezler onu Latince’deki adıyla yani ‘Avicenna’ olarak tanırlar. Bilimin dili ibni Sina’nın döneminde  Arapça olduğundan eserlerini Arapça yazar sadece az miktarda Farsça eseri mevcut. Türkçe yazmadığından Avrupa’da uzun yıllar İranlı hekim olarak bilinmiş.

Mesele sadece bilgili olmak değil, mesele ahlaklı da olmak. Günümüzde bilim insanı dediğimiz ama ne yazık ki düzmece yayın yapan  şarlatan hekimlerin olduğunu düşünürsek ‘ahlaksızlara tıbbı öğretmeyin’ diyen İbni Sina’nın önünde bir kere daha saygıyla eğilmek lazım!!! Etik, ahlak ve deontolojiyi hem yeni hekimlere öğretmek hem de unutmuş olanlara hatırlatmalıyız. İbni Sina bilim insanının kişilikli olmasını öğütler sözlerinde, işte sırf bu yüzden bile bu hafta onun hayatını ve felsefesini gündeme getirmek çok önemli.

İbni Sina 10 yaşında Kur’an-ı Kerim’i ezberlemiş 16 yaşında hekimliğe başlamış 19’unda doktor ünvanı almış müthiş bir zeka. En iyi hocalarından ve bilim adamı olan babasından dersler alır. Horasan ve Orta Asya’daki Samani Hanedanının Emirini iyileştirince ödül olarak hanedanlığın zengin kütüphanesinden yararlanma olanağı kazanır ve saray doktoru olur. Metafizikten tutun müziğe, astronomiye kadar çok konuda okur.

1004 yılında Samani Hanedanlığı sona erince batıya doğru gider. Hazar Denizi kıyısındaki bir şehirde mantık ve astronomi dersleri verirken Tıbbın Kanunu yazmaya başlar. Sonra Orta İran’daki İsfahan şehrine gidip çalışmalarına devam ederken çıkan savaşta yakalanır.  Hemedan’dan kaçarak tekrar İsfahan’a döner.  Hekim ve bilim insanı olarak çalışırken bu yıllarda edebiyat da çalışmaya başlar. Hemedan’a bir  gidişi sırasında rahatsızlanır ve 57 yaşında bu şehirde ölür.

Eserlerinde hastalıkların bulaşmasında gözle görülmeyen yaratıkların neden olduğunu yazar. Yani daha mikroskop yokken mikroptan bahseder. ‘Hamurlu tatlılar damarları tıkar’ der. Hidrosefali (beyin omurilik sıvısının artması) hastalığını tariflemekle kalmaz tedavi olarak da sıvının bolaştılması gerektiğini anlatır. Uykunun insanı dinlendirdiğini ama fazlasının aptallaştırdığını yazar. Kısacası şuan bile işimize yarayan böbrek taşından baş ağrısına kadar çokça hastalığın tanı ve tedavi yöntemlerini anlatır, sağlıklı yaşamın ip uçlarını verir eserlerinde.

Atatürk’ün dediği gibi ‘Geçmişini bilmeyen geleceğine yön veremez’. Bizler de geçmişteki büyük üstadlarımıza sahip çıkalım.

Sağlıkla kalın.

Leave a comment

Filed under Köşe Yazılarım

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s