Deney Hayvanları

Yeni ilaç üretmek, yeni cerrahi teknik geliştirmek, yeni aşı üretmek, bulaşıcı hastalıkların nasıl yayıldığını ve hastalıkların mantığını anlamak için deneysel araştırmalar yaparız. Bunların büyük kısmı da laboratuar hayvanları üzerinde yapılır. Laboratuarda doğan, büyüyen, üzerinde araştırma yapılan ve yine laboratuarda hayatı sonlandırılan hayvanlardır bunlar.

Elbette bir araştırma yapacağım diye kafanıza göre gidip istediğiniz sayıda ya da koşulla çalışma yapamazsınız. Bunun için etik kurallar var. Örneğin ilk başta mümkünse omurgasız hayvanları tercih etmek ya da cansız modellerle çalışmak gibi.

Tarihçesine baktığımızda görüyoruz ki ilk deneysel hayvan kullanımı MÖ. 400. yüzyılda Hippocrates tarafından yapılır. Corpus Hippocraticum adlı kitabında deney amaçlı hayvan kullanıldığı yazar. Tabii o zamanlar sadece anatomiyi anlamak için hayvan üzerinde çalışılır. Milattan sonra 150’lerde eczacılığın babası sayılan Galen de domuz, maymun ve köpeklerde deneyler yapar. Ebubekir Razi maymunlarla çalışır. İbni Sina’da El-Kanun Fi-tıb kitabında hayvan araştırmalarına yer verir ve “Tababet tecrübedir” der.

17. yüzyıla gelinince ortaya daha entelektüel fikirler atılır. Hayvanların da insanlar gibi hissedebilen canlılar olduğu kabul edilir ve bilim adamlarıyla hayvan hakları savunucuları ilk kez karşı karşıya gelir.

1865’te Fransa’da Claude Bernard Fransız Araştırma Okulunu açar ve canlı sistemlerin çalışmasını öğrenmek için canlı hayvan materyalleri kullanımı artarken buna karşı olanlar örgütlenir. 19. yüzyılda hayvanlarla yapılan çalışmalar artar bununla beraber etik ilkeler yani ahlak işin içine girer.

1959’da Russel ve Burch’un 3R+R kuralı gündeme oturur. Hayvan kullanmadan önce farklı yöntemleri sorgulamak, illa hayvan kullanılacaksa en az sayıda tutmak, araştırmaları hayvana ağrı, acı vermeden sürdürmek ve hayvanlara karşı sorumluluk duymak olarak tanımlarlar.

Hayvan laboratuarlarında sıçan, fare, kobay, tavşan, hemster, gerbil, köpek, domuz, maymun, koyun gibi laboratuar hayvanları bilim için kullanılır. Bilinçli ve eğitimli ellerde, düzgün standardize edilmiş laboratuarlarda yapılan bu araştırmalar ilerlememiz için şart. İlk karaciğer nakli nasıl yapıldı diye düşünürseniz insanlık için çok önemli olan bu cerrahi yöntemde kullanılan hayvanlara teşekkür etmek gerekir.

Hayvanlarla yapılan çalışmalarda etik kurallara uyarak ve hayvanların refahı göz önünde tutarak yapılır içiniz rahat olsun.

Sağlıkla kalın.

Not: Hocam Prof. Dr. Osman Yılmaz’a ders notları ve anlatımları için tekrar teşekkür ederim.

Leave a comment

Filed under Köşe Yazılarım

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s