Beta mikrobu!

Beta mikrobu Arkadaşımın oğlu özel bir okulun anasınıfına
gidiyor. Yazık aralık ayı burunlarından geldi. Çünkü tüm sınıf
hastalandı. Hastalığın nedeni de beta mikrobu. Tabi tıptaki adı bu
değil. Biz ona ‘A gurubu Beta Hemolitik Streptokok’ diyoruz. Doğada
oldukça yaygın olarak bulunan bu mikrop basit cilt iltihabından
farenjite, kızıldan şok tablosuna kadar pekçok hastalığa neden
olur. Bazı kişiler hiç şikayeti olmadan boğazında beta mikrobu
taşır. Toplumun yaklaşık % 15’i taşıyıcı, özellikle farenjit
geçirenler tedavi olsalar bile % 20 taşıyıcı kalır. Malum çocuklar
birbirleriyle oyuncak takası yaparken ya da itiş kakış oynarken
mikropları kolayca bulaştırır. Beta mikrobu da anaokulu, kreş gibi
kalabalık ortamlarda ufaklıkların ellerinden tükürüklerinden
rahatça başkasına geçer. Geçen haftasonu bir doğumgününde yine beta
muhabbeti geçti. Annelerden biri bana ısrarla “beta mikrobuyla
kızıl ayrı şeymiş, kızılın mikrobu başkaymış” dedi. Oysa Beta
mikrobu denen A grubu Beta Hemolitik Streptekok boğaz enfeksiyonu
(Farenjit), Kızıl hastalığı (farenjit ile beraber döküntü), cilt
enfeksiyonları (Sellülit, Lenfanjit, Piyodermi), İnvaziv Beta
enfeksiyonu (kas ve derin dokulara ilerleyen şiddetli enfeksiyon,
bakteriyemi, toksik şok) yapar. Nasıl ki suçiçeği ile zona
hastalığının mikrobu aynı bu da onun gibi bir durum. Bir bakteri
farklı dokularda farklı hastalıklar yapabilir bazen. Çocukta ani
başlayan boğaz ağrısı, yüksek ateş, başağrısı, karın ağrısı ve
bulantı şikayetlerinin yanında muayenede boğaz şiş ve kızarık, lenf
bezleri şişmiş ise beta akla gelir. Tanı boğaz kültürü ile konur ve
“beta faranjiti” denir. Beta farenjiti 3 yaş altında nadirken 3-15
yaş arası çocuklarda sonbahar ve kış aylarında görülen
faranjitlerin %40’ınından sorumlu tutulur. Hep deriz ya gereksiz
antibiyotik kullanmayın diye işte burada antibiyotik en gerekli
tedavi. Çünkü bu bir bakteri ve penisiline duyarlı. 10 gün
penisilin tedavisi verilir. Sakın ama sakın “iyileşti, ateş düştü”
diye ilacı daha önce kesmeyin. Yakın zamanda arkadaşımın yaptığı bu
hataya tanık oldum. Oğluna beta faranjit tanısı kouldu ve 10 günlük
penisilin tedavisini 7. günde kesti! Bunu yapan hekim değil bu
arada, sadece aklınca çocuğa çok antibiyotik vermesin nasıl olsa
iyileşti düşüncesinde olan bir anne. Peki sonuç ne mi oldu? Bir kaç
gün sonra tekrar ateşenen çocuğa yine 10 gün penisilin verildi yine
kesmedi 3. kez tekrarladı. Yani 3 günün hesabını yaparken neredeyse
1 ay penisilin içti çocuk ve aralık yı burunlarından geldi.
Doktorculuk oynu çocuklukta kaldı, lütfen çocuklarınızın üzerinde
oynamayın. Neden 10 gün gibi daha uzun süreli bir tedavi yapılıyor?
Bu mikrop tedavi edilmezse yayılır ve kulak iltihabı, zatürre,
beyin zarı iltihabı (menenjit), kalp zarı iltihabı gibi ciddi
sağlık sorunlarına sebep olabileceği gibi böbrekte
(glomerulonefrit), kalpte, eklemlerde (romatizmal ateş) de
hastalıklara yol açar. Bu komplikasyonların önlenmesi çok önemli.
Beta farenjitinin ilk 10 günde tedavi edilmesi romatizmal ateşi
tamamen önler, glomerulonefrit gelişimini de büyük oranda engeller.
Aslında bu ikisi (Romatizmal ateş ve glomerulonefrit) mikrobun
kendisine bağlı değil, o yüzden gelişirse tedavilerinde antibiyotik
yerine aspirin ve kortizon kullanılır. Glomerulonefrit gelişen
hastaların % 95’i iyileşir ama % 5’inde kalıcı böbrek hasarı olur.
Tedavisiz beta faranjitlerinin %3’ünde romatizmal ateş olur ki bu
da “eklemi yalar kalbi ısırır” yani şikayetler eklem ağrılarıdır
ama esas hasar kalptedir. Kızıl ise beta mikrobunun salgıladığı
maddeye karşı aşırı hassasiyet sonucu ortaya çıkar. Göğüsten
başlayıp tüm bedene yayılan döküntüler faranjite eşlik eder.
Döküntünün üstüne parmağınızı basıp çekerseniz döküntünün rengi
solar, bu kızılda tipiktir. Klasik tıp kitabı bilgisi olarak “cilt
zımpara kağıdı ya da parşömen kağıdı” gibi olur. Dil kıpkırmızı
göründüğünden zamanında biri benzetti diye “çilek dil” denir. Etken
beta mikrobu olduğundan tedavisi yine penisilin olur. Doğru yeterli
tedavi ile sorunsuz iyileşir çocuk. Kuruyan el ve ayak derisi
ateşin düşmesiyle soyulur ama sonra tekrar normale döner, bu
soyulmalardan ya da döküntülerden leke kalmaz. Eğer çocuğunuza beta
faranjit tanısı konduysa tavsiyem aile üyelerine boğaz kültürü
yaptırmanız. Hasta değil ama taşıyıcı olabilirsiniz ve aile içinde
sürekli birbirinizi hasta edersiniz. Buna “pin-pon” etkisi denir.
Nasıl pinpon topu bir o tarafa bir bu tarafa gider 2 kişi arasında
dolaşır durur; evde de benzer şekilde bir anneye bir çocuğa bir
babaya derken devamlı hastalanırsınız. Beta faranjitiyle kızıl
birebir aynı şey değil ama etken aynı, tedavi aynı. Önemli olan
hastalık ilerlemesin diye hekiminizin dediği şekilde ve sürede
antibiyotiği içmek, bir de taşıyıcılığı tespit etmek. Sağlıkla
kalın.

20130127-132043.jpg

20130127-132048.jpg

Leave a comment

Filed under Köşe Yazılarım

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s