Ekmeksiz hayat: Çölyak Hastalığı

Ekmeksiz hayat: Çölyak Hastalığı

Muhtemelen çoğunuz duymuşsunuzdur bazı tahıllı gıdaları yediği zaman karın krampları ile hastanelik olan ya da büyüme geriliği olan bebeğe ”Çölyak Hastalığı” tanısı konduğunu. Klasik bilgi olarak buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahıllarda glüten bulunur ve diyetle glüten adlı bu protein alınınca bazı bünyelerde ince barsaklarında hasara (başka organlara da) neden olan bir hastalık Çölyak.

Yeğenimin voleybol takımından arkadaşı var Çölyak Hastası. Kız boylu poslu oldukça akıllı ve başarıli ama gıdalarına çok dikkat etmesi gerek. Annesi de Çölyak Hastası, işte bu yüzden bilinçliler yani hastalıkla yeni tanışmamışlar. Ekmeklerini kendileri yapıyor, pizadan aşureye kadar glütensiz nasıl yaşanır öğrenmişler. Bu nedenle kızda ne büyüme gelişme geriliği olmuş ne zekada bir sorun. Ben de sadece tahılda var glüten diye düşünürdüm. Duyunca şaşırdım açıkçası bazı ketçap markalarında ve çikolatalarda bile var. İş ekmekle bitmiyor, pek çok gıdada glüten olabilir hep uyanık olmak ve glüten içeriyor mu diye bakmayı alışkanlık haline getirmek lazım.

Karın bölgesinde şişkinlik, gaz şikayetleri, dışkıda anormallik veya büyük tuvalet ihtiyacı artması, kusma, iştahsızlık, yaşa göre kilo azlığı, büyüme geriliği, kas zayıflığı, eklem ve kemik ağrıları, kansızlık, ağız içinde aftlar, ciltte döküntü ve kaşıntılar, sinirlilik hali gibi aslında başka hastalıklarda da olabilecek şikayetlerle gelir hasta hekime. Kesin tanı ince barsak biyopsisiyle konur.

Hastalığın mantığını kısaca anlatayım. Normalda yediğimiz yiyecekler yemek borusundan mideye, mideden ince bağırsağa, oradanda kalın bağırsağa gider. Midede öğütülen gıdalar ince barsakta emilir ve kana karışır. Gereksiz kısımlar posa haline kalın barsakta gelir ve dışkı olarak atılır bedenden. Gerekli olan besinler ince bağırsakta villus denen çıkıntılarla emilir eğer bu villuslar yoksa emilim de olmaz! İşte bazı kişilerde glüten içeren gıdalar tüketilince ince barsağın mideye yakın üst kısmında glüten proteinine karşı bir reaksiyon sonrası bu villuslar hasarlanır sonuçta görevlerini yapamaz hale gelir yani midede öğütülen gıdalar emilip kana geçemez. Bu durumda haliyle büyüme geriliği de olur, şişkinlik ve karın ağrıları da. Yemesine rağmen beslenmesi olmayan bu kişilerde bağışıklık sistemi zayıflar ve hastalıklara açık hale gelir.

Bu hastalığı basit bir buğday allerjisi gibi düşünmemek gerek. Çünkü glütene karşı ani gelişen bir allerji (anaflaksi) olmaz (hani penisilinde ya da bazı gıda allerjisi olan kişilerdeki gibi değil). Hastalığın esas nedeni bedenin glüteni tolere edememesidir.

İlk kez 1888’de Samual Gee Çölyak Hastalığını tanımlar, glütenle hastalık ilişkisini 1950’de Dicke gösterse de 1957’de ince barsak biyopsisinin kullanımıyla villusların yok olması gösterilir ve ESPGHAN (European Society of Pediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition) tarafından hastalığın tanı kriterleri tanımlanır.

Çölyak Hastalığı dünyada her 100 kişiden 1’inde görülür (semptomatik 1/1000 asemptomatik 1/60-300) yani öyle nadir bir durum değil!

Hastalığının tek tedavisi ”GLUTENSİZ” diyet. Sıkı bir diyetle düzleşen ince bağırsak yüzeyi normal şekline döner ve tekrar emilim yapar. Ama diyeti bozarsanız sil baştan olur herşey. Diyeti hayat biçiminiz haline getirir ne yiyip ne yemiyeceğinizi öğrenir ve tabii uygularsanız şikayetleriniz kaybolur normal sağlıklı bir hayat sürdürürsünüz. Hastalığın barsakta verdiği hasara, kişinin yaşına göre iyileşme süresi değişiklik gösterir. Erken tanı her hastalıkta olduğu gibi Çölyakta da önem taşır. Barsak ne kadar az zarar görürse bir başka deyişle zararın neresinden dönülse kardır.

Sakızdan biraya, sirkeden lahmacuna kadar pekçok gıdada glüten var. Ama artık uçaklardan özel okullara kadar çok yerde de glütensiz özel menüler var. Eskiden bulmak imkansızken şimdilerde marketlerde glütensiz ürünler raflarda. Özetle diyete dikkat. Haa bir de biz zorla yedirmeye ısrar etmeye bayılan bir milletiz. Misafiriniz Çölyak hastasıysa ısrar etmeyin sağlığıyla oynamayın!

Sağlıkla kalın.

1 Comment

Filed under Köşe Yazılarım

One response to “Ekmeksiz hayat: Çölyak Hastalığı

  1. yavuz

    Çok zor bir hastalık önemli olan teşhis konulup dikkat edilmesi gerek. İnsan buna sahip olduğunu dahi bilmiyor.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s