Çocuğunuzda disleksi mi var?

Çocuğunuzda disleksi mi var?

Okullar açılalı 3 ay oldu ve çocuklar az çok okuma-yazmaya başladı. Tam da bu zamanlarda farkedilir ve tanısı konur. Çocuk doğru düzgün okuyamaz ve yazamaz. b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 gibi sayıları ters algılar. Kelimelerdeki harflerin yerlerini ve sayıları karıştırır, ”ne” yerine ”en”, ”23” yerine ”32” gibi. Sadece harflerin yerini karıştırmaz okurken kelime atlar, uzun kelimeleri okuyamazlar. Benzer durum yazarken de olur. Yazı yazmada zorluk çekerler ve çoğu zaman yazım hatası yaparlar. Harfleri ve sayıları ayna görüntüsü gibi yazarlar. Eğer çocuğunuzun öğretmeni sizi bu konuda bilgilendiriyorsa ya da siz defterleri kontrol ederken fark ederseniz bilin ki çocuğunuzda ”Disleksi” olabilir.

Disleksi, en sık rastlanan öğrenme bozukluklarından biri. İlk kez 1896’da Medical Journal’da disleksiyle ilgili bir makale yayınlanır. 14 yaşında zeki, uyumlu, yaşıtlarından geri olmayan ancak okuyamayan bir çocuk İngiliz doktor W. Pringle Morgan’ın dikkatini çeker. Doktor çocuğun okuyamamasının nedenini görme problemi olduğunu düşünür. Çünkü, disleksinin en belirgin özelliklerinden biri harflerin ve kelimelerin karıştırılması ve tersten algılanması. Bu yüzden o dönem disleksiyle baş etmek için göz eğitimleri yaptırılır. İlerleyen yıllarda yapılan araştırmalar disleksinin görmeyle değil dil sistemiyle ilgili bir bozukluk olduğunu ortaya koyar. Göz eğitiminin disleksiyle yaşamayı kolaylaştırmadığı da artık günümüzde bilinen bir gerçek.

Çocuk normal ya da normal üstü zekaya sahip olmasına rağmen okuma ve buna bağlı öğrenme güçlüğü çeker, hızlı ve doğru okuyamaz. Nedeni tam bilinmemekle birlikte genetik geçişi olan nörolojik bir bozukluk denir. Gebelikte, doğum sırası ve doğum sonrası ilk üç yılda bebeğin beyin ve sinir sistemin geliştiği için buna etki eden çevresel etmenler de ilerki yıllardaki becerileri etkiler. Ama dislekside çevresel etmenler ne kadar etkili bilinmiyor. Fransız araştırmacı Franck Ramus’un NEURON Dergisi’nde yayınlanan araştırmasında harflerin seslere dönüşme güçlüğünü daha iyi anlayabilmek için 23 disleksi sorunu yaşayan toplam 44 yetişkine, 10 – 80 Hz arasında değişen sesler dinletir ve bu sırada beynin çalışmasını kaydeder. Sonuçta disleksi olmayanlarda beynin normal çalıştığını, disleksilerde ise sol korteksin (beynin sol yarısı) yaklaşık 30 Hz daha az hassasiyet gösterdiğini bulur. Bu nedenle resimlere hızlı bir biçimde ad verememe, kısa süreli kelimelerin tekrarlarında zayıf bir hafıza ortaya çıktığını söyler. Bu araştırma okumayı öğrenmede işitsel hafıza ve işitsel farklılıkları ayırt etmenin önemini gösterir.

Normalde beynimizin sol inferior frontal gyrusu denen bölgesi sesli veya sessiz olarak okumada yardımcı olur. Bu bölüm kelimeleri oluşturan küçük sesleri analiz eder ve yeni okumaya başlayanlarda daha aktif. Beynimizin sol parieto temporal bölgesinde yazılı kelimelerin analizi yapılır ve kelimeyi oluşturan hece, ses ve harfler uygun bir şekilde seslendirilir. Sol occipito temporol bölge ise otomatik dedektör gibi kelimeleri otomatik olarak tanır ve kelimelerin hızlı algılanmasını sağlar. Disleksi de ise sol beyin yarımküresindeki farklılıkların bu bozukluğun nedeni olduğu düşünülür. Okuma sorunlarına (reading disorder) dyslexia, yazma sorunlarına disgraphia, matematiksel işlemlerden kaynaklanan sorunlara dyscalculia denir.

İnanması güç ama Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre dünya nüfusunun % 15’inin disleksi ile yaşar! Ve disleksi büyüyünce geçmez. Disleksi tanısı konan çocukların tedavisinde her hangi bir ilaç yok. Yapılan özel psikoeğitimlerden oldukça fayda görürler. Hayatları boyu okuma konusunda sıkıntı çekselerde tedavi görürlerse başetmeyi de öğrenirler.
Sağlıkla kalın.

Leave a comment

Filed under Köşe Yazılarım

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s