Masaldan gerçeğe

http://www.haberekspres.com.tr/masaldan-gercege-makale,1137.html
Masaldan
Gerçeğe
”Doktor birşeyler
dedi ama anlamadım!” , ”doktor yazmış ama Türkçe desem değil
İngilizce de değil!” , ”Ahu şu ne demek?” çok duyduğum sözler
bunlar. Çünkü tıpta kullanılan terimler çoğunlukla Latince kökenli.
Bir kısmı da Yunan Mitolojisinden gelme.

”Mitos”
masal, efsane;  ” Loji” ise bilim demek
Latince’de. Yani Mitoloji efsane bilimi anlamına gelir. Binlerce
yıl, nesiller boyunca kulaktan kulağa aktarılan ve sonunda yazılı
olarak günümüze ulaşan gerçek dışı hikayelerdir bunlar. İnsanüstü
varlıklarla, doğa üstü güçlerle ve bir takım sembollerle yaşam,
hastalıklar ve ölüm açıklanmaya çalışılır bir bakıma. İşte tıp
terimi olarak kullandığımız ve böylelikle gerçeğe dönen bazı
masalları yazdım bugün.
Sırtımızda bizi dik
konumda tutan ve içinden sinirlerin (omurilik) geçtiği 33 tane omur
kemiğimiz var. Kafatasının içine giren 1 numaralı omur kemiğine
tıpta ”Atlas” denir. Coğrafya kitaplarında ve coğrafik atlasların
kapaklarında da görmüşsünüzdür sırtında dünyayı taşıyan adamın
resmini. İşte mitolojide tanrıları kızdırdığı için tüm dünyayı başı
ile sırtı arasında taşımakla cezalandırılan dev yaratığın adı
Atlas’tır. Ve ilk omura da sanki onun gibi kafamızı taşıdığı
düşünüldüğünden bu ad verilir.
Gelelim bir başka terime: Hermafrodit.
Mitolojide Afrodit ve Hermes’in günahkar kabul edilen oğlu ormana
bırakılır. Bir gün bu delikanlı gölde yıkanırken çok güzel bir peri
ile karşılaşır. Lakin delikanlı periden utanır ve onu itip
reddeder. Peri “ey tanrılar öyle bir şey yapın ki ne o benden
ayrılsın ne de ben ondan” der ve delikanlının boynuna sarılır.
Tanrılar da onları tek vücut yapar. Böylece bir vücutta hem erkek
hedişi organları yer alır. Tıptaki 
hermafrodit (erkek ve dişi organlarına sahip
kişi) terimi, bu efsanedeki delikanlının anne ve babası olan
Hermes ve Afrodit ‘ten alır
adını.
Benim
en sevdiğim ise bu hikaye. Homeros’un İlyada Destanındaki 
Troya savaşının kahramanı ve Yunan mitolojisinde dünyanın en büyük
savaşçısı olarak geçen  Akhilleus (Achille, Aşil) efsaneye
göre daha bebekken ölümsüzlük nehrine sokulur. Hiçbir ok hiçbir
kılıç zarar verip öldüremez onu. Tek hassas yeri topuğudur, çünkü
annesi Aşil’i  yıkarken sol topuğundan tutup suya batırmıştır
yani sihirli suya değmemiştir o bölge. Zaten ölümü de tesadüfen sol
topuğuna gelen zehirli okla olur. İşte bu yüzden baldırın
arkasındaki kas grubunun topuk kemiğine bağlanmasını sağlayan
yapıya Aşil tendonu denir. Aşil tendonu mitolojide olduğu gibi
vücudumuzda  en kalın ve en güçlü
tendontur.
Yunan tanrılarının kraliçesi 
Hera, yeryüzüyle haberleşmek istediğinde, “renkli elbise” sini
giyerek giden haberci İris’i gönderir. Güneş ışınlarının yağmur
damlacıklarıyla kırılması sonucu oluşan, göğü yere bağlayan, 7
renkli gökkuşağının sembolüdür İris. Gözün rengini veren tabakaya
gökkuşağındaki renklilikten dolayı
iris
tabakası denir.
Mitolojinin tıpla buluştuğu bir başka
terim de “caput medusa” . Didim’e gidenler görmüştür mutlaka yılan
saçlı kadın başı heykelini. Altın sarı saçları ve güzelliğiyle
bilinen Medusa’ya deniz tanrısı Poseidon aşık olur. Athena’nın
tapınağında Medusa’yı zorla elde eder. Zaten Medusa’yı çok kıskanan
Athena bir de sevdiği adamla birlikte olduğunu öğrenince çılgına
döner ve ceza olarak Medusa’nın   yüzünü  o kadar
çirkin yapar ki, suratına kim bakarsa taşa dönüşür. Bu ceza yetmez
Athena’ya Medusa’nın o güzelim saçlarını da yılanlara dönüştürür.
Siroz hastalarında göbekten başlayıp tüm karına doğru yayılan,
genişlemiş toplar damarların meydana getirdiği ışınsal yayılımlı bu
görüntüye ”caput medusa” yani Medusa başı denir. Sanki göbek
Medusa’nın başını, yılanlar ise göbekten çevreye uzanan geniş
toplardamarları
simgeler.   
Belki biz şuan modern tıpta her gün
geçmişi binlerce yıl öncesini anıyoruz. Belki de kolay akılda kalan
hikayelerle bunca bilgiyi beynimizde tutuyoruz. Ya da biraz gizem,
biraz eğlence katıyoruz zor doktorluk mesleğine. Kim
bilir?
Sağlıkla kalın.

2 Comments

Filed under Köşe Yazılarım

2 responses to “Masaldan gerçeğe

  1. güzel bir yazı olmuş.elinize sağlık..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s